Krwotok może w krótkim czasie doprowadzić do znacznej utraty krwi i bezpośrednio zagrozić życiu. Najważniejsze działania to szybkie wezwanie pomocy pod numerem 112, mocny i nieprzerwany ucisk rany oraz obserwowanie stanu poszkodowanej osoby do przyjazdu ratowników.
Ten materiał powstał w ramach projektu edukacyjnego „Akademia Opiekunki” Medius Work. Pomaga opiekunkom i opiekunom poznać podstawowe zasady reagowania w nagłych sytuacjach. Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje praktycznego kursu pierwszej pomocy ani porady medycznej.
Krwawienie to wydostawanie się krwi z uszkodzonych naczyń krwionośnych wskutek urazu albo choroby. Może być niewielkie, jak przy powierzchownym skaleczeniu, lub bardzo obfite.
O krwotoku mówimy wtedy, gdy utrata krwi jest znaczna i może zagrażać zdrowiu lub życiu. W takiej sytuacji nie należy tracić czasu na dokładne ustalanie rodzaju uszkodzonego naczynia. Priorytetem jest zatamowanie krwi i wezwanie pomocy.
Ze względu na rodzaj uszkodzonego naczynia wyróżnia się krwawienie kapilarne, żylne i tętnicze.
Krew sączy się powoli i równomiernie z całej powierzchni rany. Takie krwawienie występuje najczęściej przy otarciach, zadrapaniach i płytkich skaleczeniach. Zwykle nie stanowi zagrożenia życia i ustępuje po oczyszczeniu rany oraz założeniu prostego opatrunku.
Krew ma najczęściej ciemnoczerwony kolor i wypływa jednostajnym strumieniem. Głęboka rana może powodować dużą utratę krwi, dlatego wymaga szybkiego i mocnego ucisku.
Krew bywa jasnoczerwona i może wypływać pulsującym strumieniem, zgodnie z rytmem serca. Jest to stan nagły, który może bardzo szybko doprowadzić do zagrożenia życia.
Ważne: wygląd krwi nie zawsze pozwala jednoznacznie rozpoznać uszkodzone naczynie. Jeśli krwawienie jest obfite, natychmiast zastosuj bezpośredni ucisk i zadzwoń pod numer 112.
Krwotok zewnętrzny jest widoczny — krew wydostaje się przez ranę na zewnątrz ciała. Krwotok wewnętrzny może nie być widoczny, ponieważ krew gromadzi się w organizmie.
Krwawienie wewnętrzne należy podejrzewać szczególnie po upadku, silnym uderzeniu lub innym urazie, jeśli pojawiają się:
Przy podejrzeniu krwotoku wewnętrznego nie próbuj leczyć poszkodowanej osoby samodzielnie. Zadzwoń pod numer 112 i postępuj zgodnie z instrukcjami dyspozytora.
Alarmujące są zwłaszcza następujące objawy:
Obfity krwotok jest stanem nagłym. Należy natychmiast zadzwonić pod numer 112.
Sprawdź, czy miejsce zdarzenia jest bezpieczne dla Ciebie i poszkodowanej osoby. Jeśli masz rękawiczki jednorazowe, załóż je. Gdy nie są dostępne, postaraj się ograniczyć bezpośredni kontakt z krwią, używając czystej tkaniny lub opatrunku.
Przy obfitym krwotoku natychmiast zadzwoń pod numer 112 albo wskaż konkretną osobę, która ma to zrobić. Włącz tryb głośnomówiący, aby móc jednocześnie uciskać ranę i wykonywać polecenia dyspozytora.
Jeżeli nie ma dodatkowego zagrożenia, ułóż ją w bezpiecznej pozycji i ogranicz niepotrzebne ruchy. Odsłoń ranę na tyle, aby znaleźć miejsce krwawienia. Nie wyciągaj przedmiotu wbitego w ciało.
Przyłóż do rany jałową gazę, opatrunek lub czystą tkaninę i uciskaj ją mocno obiema rękami. Nie przerywaj nacisku tylko po to, aby sprawdzić, czy krwawienie już ustało.
Jeżeli w ranie tkwi ciało obce, uciskaj po obu jego stronach, a nie bezpośrednio na przedmiot.
Gdy krwawienie zostanie opanowane, zabezpiecz ranę opatrunkiem uciskowym. Jeśli materiał nasiąknie krwią, nie odrywaj go wyłącznie po to, aby obejrzeć ranę. Dołóż kolejną warstwę i nadal mocno uciskaj.
Opaskę uciskową stosuje się przy zagrażającym życiu krwotoku z kończyny, gdy bezpośredni ucisk jest nieskuteczny albo niemożliwy. Najlepiej użyć przeznaczonej do tego opaski i postępować zgodnie z instrukcją producenta oraz poleceniami dyspozytora numeru 112.
Opaskę zakłada się powyżej rany, na ramieniu lub udzie, nigdy bezpośrednio na stawie. Zapisz godzinę jej założenia. Nie poluzowuj i nie zdejmuj opaski samodzielnie — może to zrobić personel medyczny.
Okryj ją kocem lub odzieżą, uspokajaj i kontroluj jej stan. Nie podawaj jedzenia ani picia. Jeśli straci przytomność, sprawdź oddech.
Jeżeli osoba nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową i użyj AED, jeśli jest dostępne. Wykonuj instrukcje dyspozytora.
Zadzwoń pod numer 112, jeśli:
Pilnej konsultacji medycznej wymaga również rana głęboka, rozległa, silnie zabrudzona, powstała wskutek ugryzienia albo zawierająca ciało obce. Z lekarzem należy skontaktować się także wtedy, gdy krwawienie pojawia się bez wyraźnej przyczyny, nawraca lub występuje krew w moczu, stolcu bądź wymiotach.
U osób starszych skóra i naczynia krwionośne są zwykle delikatniejsze, a gojenie ran może trwać dłużej. Ryzyko powikłań zwiększają również choroby przewlekłe oraz leki wpływające na krzepnięcie krwi, między innymi leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe.
Nie każde drobne zadrapanie u seniora wymaga wezwania pogotowia. Jeżeli jednak krwawienie nie ustaje, powstało bez wyraźnej przyczyny, pojawiło się po upadku lub urazie głowy albo stan podopiecznego się pogarsza, potrzebna jest pilna ocena medyczna.
Opiekunka powinna znać listę leków przyjmowanych przez podopiecznego i przekazać ją ratownikom lub lekarzowi. Nie należy jednak samodzielnie zmieniać dawkowania ani odstawiać leków.
Opiekunka często jako pierwsza zauważa uraz albo nagłe pogorszenie stanu seniora. Spokojna reakcja, szybkie wezwanie pomocy i prawidłowy ucisk rany mogą ograniczyć utratę krwi oraz zapobiec ciężkim powikłaniom.
Wiedzę z artykułu warto uzupełnić praktycznym kursem pierwszej pomocy. Podczas szkolenia można przećwiczyć zakładanie opatrunku uciskowego, użycie opaski do tamowania krwotoków, ocenę oddechu i resuscytację.
Krwawienie oznacza każdy wypływ krwi z uszkodzonych naczyń. Krwotok to znaczna lub szybko postępująca utrata krwi, która może prowadzić do wstrząsu i zagrożenia życia.
Natychmiast przyłóż do rany gazę lub czystą tkaninę i mocno, nieprzerwanie uciskaj. Przy krwotoku zagrażającym życiu zadzwoń pod numer 112.
Uniesienie kończyny nie zastępuje bezpośredniego ucisku i nie powinno opóźniać wezwania pomocy. Najważniejsze są mocny ucisk rany, opatrunek uciskowy i szybka ocena stanu poszkodowanej osoby.
Nie odrywaj go tylko po to, aby sprawdzić ranę. Dołóż kolejną warstwę materiału i zwiększ bezpośredni ucisk. Jeśli krwawienie pozostaje obfite, wezwij pomoc.
Przy zagrażającym życiu krwotoku z kończyny, którego nie można opanować bezpośrednim uciskiem albo gdy ucisk jest niemożliwy. Po założeniu zapisz godzinę i nie zdejmuj opaski samodzielnie.
Po upadku może dojść do niewidocznego krwawienia wewnętrznego lub urazu głowy. Ryzyko jest większe u osób przyjmujących leki wpływające na krzepnięcie krwi, dlatego niepokojące objawy wymagają pilnej konsultacji medycznej.
Przy silnym krwawieniu liczy się szybkie działanie: wezwij pomoc, mocno i bez przerwy uciskaj ranę, chroń poszkodowaną osobę przed wychłodzeniem i obserwuj jej oddech. Nie wyciągaj ciał obcych z rany i nie zdejmuj samodzielnie opaski uciskowej.
Więcej praktycznych materiałów dotyczących opieki i reagowania w nagłych sytuacjach znajdziesz w dziale „Akademia Opiekunki” Medius Work.
