Niski lub wysoki cukier u seniora – co powinna zrobić opiekunka?

Nagły spadek lub wzrost poziomu glukozy może być niebezpieczny, szczególnie u osoby starszej chorującej na cukrzycę.

Opiekunka powinna zachować spokój, sprawdzić poziom cukru, jeżeli ma dostęp do glukometru, i postępować zgodnie z indywidualnymi zaleceniami lekarza.

W przypadku utraty przytomności, drgawek lub szybkiego pogorszenia stanu należy natychmiast zadzwonić pod numer 112.

Hipoglikemia, czyli zbyt niski poziom cukru

O hipoglikemii najczęściej mówi się, gdy poziom glukozy spada poniżej 4 mmol/l, czyli około 70 mg/dl. Stan ten może rozwijać się bardzo szybko.

Objawy niskiego cukru

Najczęstsze objawy to:

• zimny pot;
• drżenie rąk;
• bladość;
• osłabienie i głód;
• zawroty głowy;
• niepokój lub rozdrażnienie;
• problemy z koncentracją;
• dezorientacja;
• nietypowe zachowanie;
• utrata przytomności lub drgawki.

Objawy mogą wyglądać inaczej u każdej osoby.

Co zrobić przy niskim poziomie cukru?

Senior jest przytomny i może bezpiecznie połykać

Podaj około 15–20 gramów szybko działających węglowodanów, na przykład:

• tabletki glukozy;
• około 150–200 ml soku owocowego;
• słodki napój, ale nie w wersji „zero”;
• cukier rozpuszczony w wodzie.

Po 10–15 minutach ponownie sprawdź poziom glukozy. Jeżeli nadal wynosi mniej niż 4 mmol/l, ponownie podaj szybko działające węglowodany.

Po poprawie stanu senior powinien zjeść posiłek lub produkt zawierający wolniej działające węglowodany, zgodnie z jego planem żywienia.

Senior jest nieprzytomny lub nie może połykać

• Nie podawaj jedzenia ani napojów.
• Zadzwoń pod numer 112.
• Jeżeli senior oddycha, ułóż go w pozycji bezpiecznej.
• Pozostań przy nim do przyjazdu ratowników.
• Glukagon podaj tylko wtedy, gdy jest dostępny i wiesz, jak prawidłowo go użyć.

Podawanie płynów nieprzytomnej osobie grozi zachłyśnięciem.

Hiperglikemia, czyli zbyt wysoki poziom cukru

Wysoki poziom glukozy zwykle rozwija się wolniej niż hipoglikemia.

Możliwe objawy to:

• silne pragnienie;
• częste oddawanie moczu;
• suchość w ustach;
• osłabienie i senność;
• niewyraźne widzenie;
• nudności;
• ból głowy.

Przy bardzo wysokim poziomie cukru może dojść do odwodnienia oraz groźnych powikłań.

Co zrobić przy wysokim poziomie cukru?

• Sprawdź poziom glukozy, jeżeli jest to możliwe.
• Zapewnij seniorowi spokój.
• Podaj wodę, jeżeli osoba jest przytomna, może połykać i lekarz nie ograniczył ilości płynów.
• Postępuj zgodnie z indywidualnym planem leczenia.
• Skontaktuj się z rodziną, koordynatorem lub lekarzem.
• Nie zmieniaj samodzielnie dawki insuliny ani innych leków.

Dodatkową dawkę insuliny można podać wyłącznie wtedy, gdy została wcześniej zalecona przez lekarza i dokładnie opisana w planie postępowania.

Kiedy natychmiast zadzwonić pod numer 112?

Wezwij pomoc, jeśli pojawi się:

• utrata przytomności;
• drgawki;
• silna dezorientacja;
• bardzo duża senność;
• szybki lub głęboki oddech;
• duszność;
• wymioty;
• silny ból brzucha;
• owocowy lub acetonowy zapach z ust;
• szybkie pogorszenie stanu.

Takie objawy mogą wskazywać między innymi na cukrzycową kwasicę ketonową, która wymaga pilnego leczenia szpitalnego.

W Niemczech numer 112 służy do zgłaszania sytuacji zagrażających życiu. Gdy problem jest pilny, ale nie ma bezpośredniego zagrożenia życia, poza godzinami pracy przychodni można zadzwonić pod numer 116 117.

Najczęstsze błędy opiekunki

Opiekunka nie powinna:

• czekać, aż objawy same ustąpią;
• podawać jedzenia osobie nieprzytomnej;
• samodzielnie zmieniać dawki insuliny;
• podawać słodkich napojów przy potwierdzonym wysokim cukrze;
• ignorować wymiotów, duszności lub zaburzeń świadomości;
• odkładać wezwania pomocy.

Co warto przygotować wcześniej?

Przy seniorze chorującym na cukrzycę powinny znajdować się:

• glukometr i paski testowe;
• tabletki glukozy lub sok;
• lista przyjmowanych leków;
• indywidualny plan postępowania;
• numer do rodziny, lekarza i koordynatora;
• glukagon, jeżeli został przepisany przez lekarza.

Opiekunka powinna wcześniej wiedzieć, jaki poziom glukozy jest prawidłowy dla konkretnego seniora. Docelowe wartości mogą różnić się zależnie od wieku, chorób i zaleceń lekarza.

Podsumowanie

Przy podejrzeniu niskiego poziomu cukru u przytomnej osoby należy szybko podać około 15–20 gramów łatwo przyswajalnych węglowodanów i ponownie wykonać pomiar.

Przy wysokim poziomie cukru należy zapewnić spokój, podać wodę, jeżeli nie ma przeciwwskazań, oraz postępować zgodnie z planem leczenia.

W przypadku utraty przytomności, drgawek, wymiotów, problemów z oddychaniem lub szybkiego pogorszenia stanu trzeba natychmiast zadzwonić pod numer 112.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnych zaleceń lekarza ani szkolenia z pierwszej pomocy.