Uraz głowy u seniora może być skutkiem upadku z łóżka, uderzenia o mebel, poślizgnięcia się w łazience lub utraty równowagi podczas wstawania. Nawet jeśli po zdarzeniu widoczny jest tylko niewielki guz, osoba starsza powinna być uważnie obserwowana.
Ryzyko powikłań jest szczególnie istotne u seniorów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe. Niektóre objawy urazu mogą pojawić się dopiero po pewnym czasie.
Dlatego opiekunka powinna wiedzieć, co zrobić bezpośrednio po urazie głowy, jakie objawy kontrolować oraz kiedy potrzebna jest pomoc lekarza lub wezwanie numeru 112.
Najważniejsze: utrata przytomności, drgawki, problemy z oddychaniem, zaburzenia mowy lub ruchu, nasilająca się senność, powtarzające się wymioty albo gwałtowne pogorszenie stanu seniora wymagają pilnej pomocy medycznej.
W pracy opiekunki uraz głowy może wystąpić w różnych codziennych sytuacjach. Do najczęstszych należą:
U osoby starszej nawet pozornie niegroźny upadek może wymagać dokładniejszej obserwacji.
Najpierw sprawdź, czy miejsce zdarzenia jest bezpieczne.
Usuń lub zabezpiecz przyczynę upadku, jeśli jest to możliwe, na przykład:
Nie pozwalaj seniorowi od razu gwałtownie wstawać. Najpierw oceń jego stan.
Porozmawiaj z podopiecznym i zadaj kilka prostych pytań:
Zwróć uwagę, czy senior odpowiada logicznie, rozpoznaje otoczenie i zachowuje się tak jak zwykle.
Nagła dezorientacja, problemy z mówieniem, bardzo wolne odpowiedzi lub trudności z utrzymaniem kontaktu mogą być sygnałem alarmowym.
Jeśli sytuacja na to pozwala, sprawdź, czy występują:
Nie uciskaj miejsca, w którym widoczna jest deformacja czaszki, zagłębienie, fragment kości albo istnieje podejrzenie złamania.
Jeżeli na głowie znajduje się rana, można ją ostrożnie osłonić czystą lub jałową gazą.
Przy niewielkiej powierzchownej ranie można delikatnie kontrolować krwawienie.
Jeżeli jednak istnieje podejrzenie złamania czaszki, widoczna jest deformacja lub rana jest głęboka, nie należy mocno uciskać miejsca urazu. Ranę trzeba osłonić i wezwać pomoc medyczną.
Jeżeli opatrunek nasiąka krwią, nie należy bez potrzeby odrywać materiału przylegającego do rany.
Jeśli nie ma otwartej rany, na obrzęk lub niewielki krwiak można przyłożyć chłodny okład.
Zimnego przedmiotu nie należy przykładać bezpośrednio do skóry. Najlepiej owinąć go cienkim ręcznikiem lub innym materiałem.
Chłodzenie może pomóc zmniejszyć ból i obrzęk.
Po uderzeniu w głowę opiekunka nie powinna:
Szczególnej ostrożności wymagają osoby starsze oraz seniorzy przyjmujący leki wpływające na krzepnięcie krwi.
Zadzwoń pod numer 112, jeżeli po uderzeniu lub upadku występuje przynajmniej jeden z poniższych objawów:
Jeżeli nie masz pewności, jak poważny jest stan seniora, a jego zachowanie lub objawy budzą niepokój, bezpieczniej jest skonsultować sytuację z personelem medycznym.
Jeżeli senior przyjmuje leki przeciwzakrzepowe lub niektóre leki przeciwpłytkowe, uraz głowy wymaga szczególnej ostrożności, nawet jeśli początkowo podopieczny czuje się dobrze.
Takie leki mogą zwiększać ryzyko krwawienia wewnątrzczaszkowego.
Po uderzeniu głową należy więc możliwie szybko skontaktować się z lekarzem lub inną właściwą placówką medyczną i przekazać informację o przyjmowanych lekach.
Jeżeli jednocześnie występują objawy alarmowe, należy wezwać 112.
Ocena medyczna jest wskazana także wtedy, gdy sytuacja nie wygląda na bezpośrednie zagrożenie życia, ale po urazie:
W przypadku osoby starszej warto zachować większą ostrożność, ponieważ objawy poważniejszego urazu nie zawsze są widoczne bezpośrednio po zdarzeniu.
Po zdarzeniu ważna jest obserwacja stanu podopiecznego.
Zwróć uwagę przede wszystkim na:
Jeżeli pojawiają się nowe objawy albo dotychczasowe dolegliwości się nasilają, należy ponownie ocenić potrzebę pomocy medycznej.
Krótka dokumentacja pomaga przekazać rodzinie, lekarzowi, pielęgniarce lub ratownikom dokładne informacje o zdarzeniu.
Warto zanotować:
Takie informacje mogą być bardzo pomocne podczas późniejszej oceny medycznej.
Po urazie głowy może dojść do wstrząśnienia mózgu, po niemiecku Gehirnerschütterung.
Możliwe objawy to:
Niektóre objawy mogą pojawić się lub nasilić dopiero po pewnym czasie. Dlatego po urazie głowy senior nie powinien być pozostawiony bez obserwacji.
U osób starszych skutki upadku mogą być poważniejsze niż u młodszych osób.
Znaczenie mają między innymi:
Dlatego urazu głowy u seniora nie należy oceniać wyłącznie na podstawie wielkości guza lub wyglądu rany.
Po uderzeniu seniora w głowę:
Opiekunka nie musi samodzielnie diagnozować rodzaju urazu. Jej zadaniem jest szybkie zauważenie niepokojących objawów, odpowiednia pierwsza reakcja i przekazanie dokładnych informacji osobom udzielającym pomocy medycznej.
Najpierw należy ocenić świadomość i ogólny stan seniora, obejrzeć miejsce urazu, zabezpieczyć ewentualną ranę i obserwować podopiecznego. Trzeba również sprawdzić, czy pojawiają się objawy alarmowe wymagające wezwania 112.
112 należy wezwać między innymi przy utracie przytomności, drgawkach, zaburzeniach oddychania, problemach z mową lub poruszaniem się, powtarzających się wymiotach, nasilającym się bólu głowy, trudności z obudzeniem seniora albo gwałtownym pogorszeniu jego stanu.
Nie każdy niewielki uraz wymaga wezwania karetki, ale osoba starsza powinna być dokładnie obserwowana. Konsultacja medyczna jest szczególnie ważna, jeśli pojawiają się nowe objawy, stan seniora się pogarsza albo podopieczny przyjmuje leki wpływające na krzepnięcie krwi.
Tak. Leki przeciwzakrzepowe mogą zwiększać ryzyko krwawienia po urazie głowy. Dlatego po takim zdarzeniu należy możliwie szybko skontaktować się z personelem medycznym, nawet jeżeli początkowo objawy są niewielkie.
Do możliwych objawów należą ból głowy, nudności, zawroty głowy, zaburzenia równowagi, problemy z pamięcią, nadmierna senność, wolniejsze reakcje oraz trudności z koncentracją.
Nie należy zmuszać osoby starszej do natychmiastowego wstawania. Najpierw trzeba ocenić jej stan, świadomość, ból i możliwość wystąpienia innych urazów po upadku.
Nowe lub nasilające się objawy po urazie głowy wymagają ponownej oceny sytuacji. Jeżeli występują objawy alarmowe, należy zadzwonić pod 112. W innych niepokojących przypadkach trzeba możliwie szybko skontaktować się z lekarzem.
